W sytuacjach zagrożenia – pożaru, awarii technicznej, wypadku przy pracy – najważniejsze staje się nie tylko to, co człowiek wie, ale jak potrafi tę wiedzę zastosować. Coraz więcej badań naukowych potwierdza, że praktyczne ćwiczenia w ramach szkoleń BHP znacząco zwiększają zdolność do zachowania spokoju oraz skuteczności działań w realnych sytuacjach kryzysowych.
Dlaczego teoria to za mało?
W tradycyjnym podejściu do szkoleń BHP dominuje przekaz teoretyczny – znajomość przepisów, obowiązków, definicji zagrożeń. Jednak liczne badania wykazują, że wiedza teoretyczna bez doświadczenia praktycznego ma ograniczony wpływ na rzeczywiste zachowania pracowników w warunkach stresu.
Pod wpływem adrenaliny i presji czasu, człowiek działa automatycznie – zgodnie z wyuczonymi schematami. Jeśli jednak nigdy nie ćwiczył pewnych procedur w praktyce, może zareagować chaotycznie lub w ogóle nie zareagować. Praktyczne ćwiczenia pozwalają przekształcić wiedzę deklaratywną (wiem, co zrobić) w proceduralną (wiem, jak to zrobić, nawet w stresie).
Co mówią badania naukowe?
1. Ćwiczenia zwiększają gotowość psychiczną
W badaniu przeprowadzonym przez Kristin Smith-Crowe w 2013 roku wykazano, że osoby, które brały udział w realistycznych symulacjach pożarowych, były znacznie mniej zestresowane i bardziej skuteczne w ewakuacji niż osoby szkolone wyłącznie teoretycznie. Ich tętno i poziom kortyzolu (hormonu stresu) były niższe, a decyzje – szybsze i bardziej trafne.
2. Pamięć mięśniowa i schematy działania
Według teorii uczenia proceduralnego opracowanej przez Johna Roberta Andersona powtarzanie określonych działań – jak np. obsługa gaśnicy, wezwanie pomocy, zabezpieczenie miejsca wypadku – prowadzi do ich automatyzacji. Oznacza to, że pracownik nie musi analizować, co zrobić – po prostu to robi. W sytuacjach krytycznych może to uratować życie.
3. Redukcja lęku i wzrost poczucia kontroli
Ćwiczenia praktyczne pomagają również w budowaniu poczucia własnej skuteczności. Według Alberta Bandury pracownicy, którzy ćwiczą reakcje na zagrożenia, czują się bardziej pewnie, mniej się boją, a jednocześnie szybciej podejmują działania. Poczucie kontroli obniża poziom stresu, co z kolei poprawia zdolność do podejmowania racjonalnych decyzji.
Rola prowadzącego szkolenie: nie tylko instruktor, ale przewodnik
Efektywność ćwiczeń praktycznych zależy nie tylko od ich scenariusza, ale przede wszystkim od osoby prowadzącej. Instruktor nie może być jedynie „lektorem przepisów” – powinien umieć wciągnąć uczestników w ćwiczenie, nadać mu odpowiedni poziom realizmu oraz omówić reakcje uczestników po zakończeniu. Refleksja po ćwiczeniu to kluczowy moment, w którym uczestnik uświadamia sobie, co zrobił dobrze, a co mógłby poprawić.
Przykłady praktycznych ćwiczeń BHP
Oto kilka przykładów ćwiczeń, które – odpowiednio poprowadzone – mogą pomóc wykształcić nawyki i opanowanie:
- Symulacja pożaru i ewakuacji z zakładu pracy, z wykorzystaniem dymu, sygnałów dźwiękowych i realistycznych przeszkód,
- Ćwiczenia z użyciem gaśnic i hydrantów, prowadzone z zachowaniem zasad bezpieczeństwa,
- Podstawy pierwszej pomocy z elementami scenariuszowymi, np. pozoracja omdlenia czy urazu,
- Gry symulacyjne i escape room BHP, które pomagają utrwalić wiedzę w sposób angażujący i dynamiczny.
Polskie regulacje a praktyka szkoleń
Zgodnie z § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 2004 nr 180 poz. 1860), szkolenie powinno obejmować zarówno część teoretyczną, jak i praktyczną. Pracodawca ma obowiązek zapewnić szkolenie przygotowujące do bezpiecznego wykonywania pracy oraz właściwego postępowania w sytuacjach zagrożenia.
W praktyce oznacza to, że samo omówienie przepisów i obowiązków nie wystarcza. Skuteczne szkolenie powinno dawać uczestnikowi nie tylko wiedzę, ale i umiejętności działania.
Szkolenia BHP w praktyce – nasza specjalizacja
Firma JARED Sp. z o.o. specjalizuje się w organizacji i prowadzeniu szkoleń BHP, które w praktyczny sposób łączą wymagania przepisów prawa z realnymi potrzebami pracowników i pracodawców. Naszym celem jest nie tylko przekazanie wiedzy, ale rzeczywiste przygotowanie uczestników do działania w sytuacjach zagrożenia – poprzez ćwiczenia, symulacje oraz analizę rzeczywistych zdarzeń.
Prowadzimy także realistyczne szkolenia z wykorzystaniem dymu, rekwizytów, pozorowanych urazów oraz udziałem statystów odgrywających rolę poszkodowanych. Dzięki temu uczestnicy mają możliwość sprawdzenia swoich umiejętności w warunkach maksymalnie zbliżonych do realnych – w bezpiecznym, kontrolowanym środowisku.
Dzięki doświadczeniu naszych trenerów oraz indywidualnemu podejściu do każdej branży i stanowiska, szkolenia są dostosowane do realiów pracy uczestników i odpowiadają na konkretne zagrożenia. Firma Jared Sp. z o.o. współpracuje z firmami z różnych branż – w każdej z nich stawiamy na rzetelność, praktyczność i efektywność szkoleń.
Praktyczne ćwiczenia w ramach szkoleń BHP nie są tylko dodatkiem – to fundament skutecznego przygotowania pracownika do sytuacji awaryjnej. Regularne, dobrze zaplanowane szkolenia pozwalają zachować spokój, podjąć właściwe decyzje i uniknąć poważnych konsekwencji zdrowotnych, organizacyjnych i prawnych.
Plan urlopów – krótko i konkretnie. Co warto wiedzieć?