Praca w ferie zimowe – co nastolatek może robić legalnie, a czego nie?

Ferie zimowe to dla wielu młodych osób okazja, by po raz pierwszy zarobić własne pieniądze. Praca daje niezależność, uczy odpowiedzialności i pozwala zdobyć doświadczenie. Trzeba jednak pamiętać, że zatrudnianie osób przed ukończeniem 18 lat podlega szczególnym zasadom. Nie każda praca, nawet dorywcza, jest w tym wieku dozwolona.

Poniżej znajdziesz najważniejsze informacje w uporządkowanej, praktycznej formie – zarówno dla nastolatków, jak i ich rodziców oraz pracodawców.

Od jakiego wieku można pracować?

Pracę można podjąć po ukończeniu 16. roku życia, ale wyłącznie przy tzw. pracach lekkich.
Są to zajęcia, które:

• nie zagrażają zdrowiu,
• nie wymagają dużego wysiłku fizycznego,
• nie wiążą się z obsługą maszyn ani urządzeń niebezpiecznych.

Celem tych ograniczeń jest ochrona młodego organizmu i zapewnienie bezpiecznego startu zawodowego.

Jakie prace są dopuszczalne, a jakie zakazane?

Przykłady prac, które są zazwyczaj dozwolone:

• pomoc w kawiarni, lodziarni lub punkcie gastronomicznym (bez alkoholu),
• praca na straganie lub stoisku sezonowym,
• proste prace porządkowe,
• obsługa klientów,
• pomoc przy atrakcjach rekreacyjnych, bez obsługi urządzeń technicznych.

Prace, których nie wolno powierzać nastolatkom:

• załadunek i rozładunek towarów,
• dźwiganie ciężkich przedmiotów,
• prace fizycznie wyczerpujące,
• praca przy maszynach,
• praca w hałasie, zapyleniu lub środowisku szkodliwym.

Jeżeli zakres obowiązków przypomina typową pracę fizyczną dorosłych – to sygnał, że nie jest to praca dla osoby niepełnoletniej.

Alkohol i papierosy – wyraźny zakaz

Osoba niepełnoletnia nie może sprzedawać ani podawać alkoholu, nawet jeśli:

• pracuje w barze,
• restauracji,
• sklepie,
• supermarkecie.

Ten sam zakaz dotyczy papierosów oraz e-papierosów.
Nie ma znaczenia forma zatrudnienia ani polecenie przełożonego – odpowiedzialność spoczywa na pracodawcy.

Czas pracy – ścisłe limity

Czas pracy nastolatków jest wyraźnie krótszy niż dorosłych. Obowiązują następujące zasady:

• maksymalnie 7 godzin dziennie,
• maksymalnie 35 godzin w tygodniu,
• zakaz pracy w nadgodzinach,
• zakaz pracy w porze nocnej,
• co najmniej 14 godzin nieprzerwanego odpoczynku na dobę,
• po 4,5 godzinach pracy – 30 minut przerwy.

Przekroczenie tych limitów jest naruszeniem przepisów, nawet jeśli nastolatek „chce dorobić więcej”.

Umowa – co można podpisać samodzielnie?

• Umowa o pracę – osoba, która ukończyła 16 lat, może ją podpisać samodzielnie, jednak rodzic lub opiekun prawny ma prawo zgłosić sprzeciw.
• Umowa zlecenia – wymaga zgody rodzica lub opiekuna. Bez niej zatrudnienie może zostać zakwestionowane.

Warto upewnić się, jaka forma umowy jest proponowana i czy spełnione są wszystkie wymagania formalne.

Obowiązki pracodawcy przed rozpoczęciem pracy

Zanim nastolatek rozpocznie pracę, pracodawca musi zapewnić:

• badania lekarskie,
• szkolenie BHP,
• informacje o zagrożeniach i zasadach bezpiecznej pracy.

To podstawowe elementy ochrony zdrowia młodego pracownika, a nie zbędna formalność.

PodsumowaniePraca w ferie zimowe może być wartościowym doświadczeniem i pierwszym krokiem na rynku pracy. Warunek jest jeden: musi być legalna i bezpieczna.
Zarówno młodzi pracownicy, jak i ich rodzice powinni wiedzieć, jakie są granice dopuszczalnej pracy, a pracodawcy – pamiętać o swojej odpowiedzialności. Dobrze zorganizowane zatrudnienie niepełnoletnich to element świadomego zarządzania – podobnie jak prawidłowa obsługa bhp i dbałość o bezpieczeństwo pracy pierwszego dnia.