W wielu firmach elektronarzędzia – takie jak wiertarki 230 V, szlifierki czy wkrętarki – są sprzętem „wspólnym”, używanym przez różnych pracowników. 

Często pojawia się więc pytanie: czy trzeba prowadzić rejestr elektronarzędzi i dokumentować ich kontrole, skoro nie ma jednej obowiązującej normy?

Odpowiedź brzmi: tak – rejestr i dokumentowanie kontroli są w praktyce konieczne, a ich brak może zostać zakwestionowany podczas kontroli.

Dlaczego rejestr elektronarzędzi jest potrzebny?

Pracodawca ma obowiązek zapewnić, aby wszystkie maszyny i urządzenia techniczne:

• były bezpieczne,
• utrzymywane w odpowiednim stanie technicznym,
• regularnie kontrolowane.

Dotyczy to również przenośnych elektronarzędzi, nawet jeśli:

• nie są przypisane do jednego pracownika,
• są używane sporadycznie,
• pomiary elektryczne (np. PAT) wykonywane są raz w roku.

Brak jednej „sztywnej” normy nie oznacza braku obowiązków. Przepisy jasno wskazują na konieczność systematycznej kontroli i rejestrowania jej wyników.

Co mówią przepisy – w uproszczeniu

Z obowiązujących regulacji wynika, że pracodawca:

• musi kontrolować stan techniczny maszyn i urządzeń,
• powinien rejestrować nieprawidłowości i sposoby ich usuwania,
• ma obowiązek przechowywać wyniki kontroli,
• musi zapewnić dostępność dokumentacji na potrzeby kontroli (np. PIP).

Dodatkowo:

• elektronarzędzia należy kontrolować zgodnie z instrukcją producenta,
• wyniki kontroli powinny być udokumentowane,
• dokumentacja powinna być przechowywana przez co najmniej 5 lat.

Jeżeli narzędzia są używane poza zakładem pracy (np. na budowie), w miejscu ich użytkowania musi znajdować się potwierdzenie ostatniej kontroli.

Czy pomiary PAT raz w roku wystarczą?

Nie.
Pomiary PAT (roczne) są ważnym elementem, ale nie zastępują bieżących oględzin.

W praktyce system kontroli elektronarzędzi powinien obejmować:

• oględziny przed użyciem (przez pracownika),
• okresowe kontrole techniczne,
• pomiary elektryczne (PAT),
• rejestrację wszystkich czynności.

Czy oględziny trzeba dokumentować?

Tak – nawet jeśli:

• nie ma jednej normy określającej wzór dokumentu,
• narzędzia są proste,
• firma jest niewielka.

Przepisy wymagają, aby:

• istniał sposób rejestracji kontroli,
• możliwe było wykazanie, że pracodawca realnie sprawdza stan sprzętu,
• dokumentacja była dostępna dla organów nadzoru.

Najczęściej stosowane rozwiązania to:

• karta elektronarzędzia,
• rejestr zbiorczy,
• oznaczenia na narzędziu + ewidencja w dokumentacji BHP.

Jak powinien wyglądać rejestr elektronarzędzi?

Nie ma jednego narzuconego wzoru, ale dobry rejestr powinien zawierać m.in.:

• nazwę elektronarzędzia,
• numer inwentarzowy / identyfikacyjny,
• producenta i model,
• datę wprowadzenia do użytkowania,
• daty i wyniki:
  • oględzin,
  • kontroli okresowych,
  • pomiarów PAT,
• informacje o naprawach i wycofaniu z użytkowania.

Taki rejestr może być:

• papierowy,
• elektroniczny,
• częścią szerszej dokumentacji BHP.

A co z obowiązkami pracownika?

Nie tylko pracodawca odpowiada za bezpieczeństwo.

Pracownik:

• przed rozpoczęciem pracy powinien sprawdzić stan techniczny elektronarzędzia,
• nie powinien używać sprzętu uszkodzonego,
• ma obowiązek zgłosić zauważone nieprawidłowości.

To ważny element systemu bezpieczeństwa – szczególnie przy sprzęcie używanym przez wiele osób.

Podsumowanie – najważniejsze wnioski

✔ Tak, w zakładzie pracy należy prowadzić ewidencję elektronarzędzi
✔ Tak, oględziny i kontrole powinny być dokumentowane
✔ Pomiary PAT nie zwalniają z bieżących kontroli
✔ Nie ma znaczenia, że narzędzia są „wspólne”
✔ Brak normy ≠ brak obowiązku

Dobrze prowadzony rejestr elektronarzędzi to nie biurokracja, lecz realny element zapewnienia bezpieczeństwa pracy i ochrony pracodawcy w razie wypadku lub kontroli.

Potrzebujesz wsparcia w praktycznym wdrożeniu?

Jeżeli masz wątpliwości, jak prawidłowo prowadzić rejestr elektronarzędzi, dokumentować oględziny i kontrole, ustalić częstotliwość pomiarów albo przygotować dokumentację zgodną z przepisami – możemy pomóc.